Back

ⓘ គណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ គឺជាគណបក្សនយោបាយមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា, បង្កើតឡើងជាគណបក្សស្នងឱ្យបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជានៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨១។ នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សឆ្នាំ១៩ ..




                                               

កេង​ វ៉ាន់សាក់

លោកបណ្ឌិតសាស្ត្រាចារ្យ កេង វ៉ាន់សាក់ គឺជាអ្នកបង្កើតពុម្ពអក្សរខ្មែរសម្រាប់ប្រើក្នុងម៉ាស៊ីនអង្គុលី លេខនិងធ្លាប់បាននិពន្ធសៀវភៅស្រាវជ្រាវវប្បធម៌ អក្សរសាស្ត្រ រឿងល្ខោន កំណាព្យ និងរឿងខ្លីៗ តាំងពីទសវត្សរ៍ ១៩៤០ នោះមក។ប៉ុន្តែពេលនេះលោកបានទទួលមរណភាព​ គួរឲ្យសោកស្តាយបំផុត សម្រាប់ការបាត់បង់កវីបណ្ឌិតសាស្ត្រាចារ្យដ៏ល្បីល្បាញមួយរូប។

                                               

ឯកសារជំនួយស្មារតី

យើងអាចប្រដូចស្រុកខ្មែរទៅនឹងផ្ទះមួយ ដែលនៅក្នុងផ្ទះនោះមានបញ្ហាសព្វបែបយ៉ងដូចជា អំពើពុករលួយ គំលាតដែលចេះតែរីកធំទៅៗរវាងអ្នកមាន និងអ្នកក្រ អន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ ការបំផ្លាញព្រៃឈើ ការបំពុលបរិស្ថានគ្រប់ទីកន្លែង រួមទាំងការទាមទារដំឡើងប្រាក់ខែរបស់កម្មករជាដើម។ ជាអកុសលទ្វារផ្ទះនេះចាក់សោរជាប់។ សោរដែលចាក់នេះ គឺអំណាចប្រមូលផ្ដុំ។ អំណាចប្រមូលផ្ដុំជាមេសោខ្ទាស់ទ្វារជាប់។ ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវចាក់បើកសោនេះពោលគឺ បំបែកអំណាចដែលប្រមូលផ្ដុំនេះឲ្យខានតែបាន បើយើងចង់ចូលទៅចាត់ចែងដោះស្រាយបញ្ហាទាំងឡាយក្នុងផ្ទះ រួចរស់នៅក្នុងភាបថ្លៃថ្នូរក្នុងភាពជាម្ចាស់ផ្ទះ។ សម្ព័នមានទស្សនវិស័យមុតស្រួចថាយន្តការ ៨ចំណុចជាកូនសោក្នុងការចាក់បំបែកអំណាចដ ...

                                               

នួន ឌួង

នួន ឌួង នួន ឌួង ១៩១០-១៩៦៦ លោក នួន ឌួង មានដើមកំណើតនៅភូមិរកាកណ្ដាលស្រុកក្រចេះខេត្តក្រចេះ ឪពុកឈ្មោះ មាស ហ៊ុល និង ម្ដាយឈ្មោះ ប៉ែនទុន ។ លោកមានបងប្រុសម្នាក់ឈ្មោះលោក ហ៊ុល ដេន។ លោកកើតក្នុងឆ្នាំ ១៩១០ ហើយកាលពីកុមារ បានរៀនអក្សរ និងបួសនៅវត្តរកាកណ្ដាល ។ កាលណោះលោកនៅមាននាមត្រកូលជាហ៊ុលនៅឡើយ ។ ក្រោយមក លោកបានមក បន្តការសិក្សានៅទីក្រុងភ្នំពេញ ។ នៅពេលនោះលោកបានជួបនឹងលោកតានួន ដែលបានបួសរៀនជាមួយគ្នាហើយបាន រាប់អានគ្នាជាឪពុកនិងកូនធម៌ទៅ ។ ឪពុកបង្កើត, មាស ហ៊ុល, និងបងប្រុស, ហ៊ុល ដេន, របស់លោក ជាអ្នកប្រឆាំង យ៉ាងប្ដូរផ្ដាច់នឹងអាណានិគមបារាំង ។ ដោយអាណានិគមនេះ រកចាប់គ្រួសារទាំងអស់ទៅធ្វើទោស លោកក៏បានដូរ នាមត្រកូល មកនួនវិញ ហើយក ...

                                               

រីម គីន

រីមគីន កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​០៨ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩១១ នៅ​បាក់ទូក ក្ក្នុងសង្កាត់ទី៤ នៃ​ក្រុង​ភ្នំពេញ។ បិតា​មាន​តួនាទី​ចុង​ក្រោយ​មុន​ចូល​និវត្តន៍​ជា ចៅហ្វាយ​ខែត្រ​កំពង់​ស្ពឺ នាម​គីម, មាតា​នាម រសា។ នៅ​ជា​កុមារ មាន​ឈ្មោះ​ហៅ​ថា "ពន្លក" ។ លោក​បាន​រៀប​ការ​ជាមួយ​កូន​ស្រី​លោក​ចៅ​ក្រម​ស្រីនាម​នាង​សិន ហៅ ស៊ីមន នៅ​ថ្ងៃ​ពុធ​ទី​១៦ ខែមករា ឆ្នាំ​១៩៣៥។

                                               

រដ្ឋប្រហារមីយ៉ាន់ម៉ាឆ្នាំ២០២១

រដ្ឋប្រហារមួយនៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាបានកើតឡើងនៅអំឡុងពេលព្រឹកប្រលឹមនៅថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈបន្ទាប់ពីមានការចាប់ខ្លួនទីប្រឹក្សារដ្ឋគឺលោកស្រីអ៊ុងសាន ស៊ូជី លោកប្រធានាធិបតីវីន ម្យីន និងមន្ត្រីគណបក្សកាន់អំណាចមួយចំនួនទៀតដោយកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធមីយ៉ាន់ម៉ា។ ច្រើនម៉ោងក្រោយមក កងយោធាមីយ៉ាន់ម៉ាបានធ្វើការប្រកាសដាក់ប្រទេសក្នុងស្ថានភាពអាសន្នរយៈពេលមួយឆ្នាំហើយព្រមទាំងបានថ្លែងទៀតថាអំណាចដឹកនាំប្រទេសគឺត្រូវបានប្រគល់មកឱ្យអង្គមេបញ្ជាការនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធគឺលោកមីន អ៊ុងឡាំង។ រដ្ឋប្រហារនេះបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងមួយថ្ងៃមុនពិធីធ្វើសច្ចាប្រណិធានរបស់សមាជិកសភាជាប់ឆ្នោតពីការបោះឆ្នោតខែវិច្ឆិកា នៃឆ្នាំ២០២០។ នៅថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២ ...

                                               

នីតិរដ្ឋ

ត្រង់សំណួរនេះ សូមបញ្ជាក់បន្ថែមថា នីតិរដ្ឋ មិនមែនមានន័យត្រឹមតែថា ប្រទេសមួយដែលមានច្បាប់ប៉ុណ្ណោះទេ ហើយការអនុវត្តច្បាប់នោះមានប្រសិទ្ធិភាព និងតាមវត្ថុបំណងរបស់ច្បាប់់។ ច្បាប់មានលក្ខណៈរបស់វាគឺ កំណត់ព្រំដែនសកម្មភាពរបស់មនុស្ស ហើយច្បាប់មានលក្ខណៈពិសេសរបស់វាមួយទៀតគឺ ចាប់បង្ខំអោយមនុស្សគោរពអនុវត្តតាម ហើយវាធ្វើមនុស្សធ្វើអ្វីមួយចេះតែមានអារម្មណ៍ភ័យខ្លាចច្បាប់។ ប៉ុន្តែច្បាប់ត្រូវតែផ្តល់ជាអត្ថប្រយោជន៍ទូទៅដល់សង្គម ដូចជាការប្រើប្រាស់ច្បាប់ក្នុងការរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គមអោយមានរបៀបរៀបរយ ក្នុងវត្ថុបំណងអោយមនុស្សទាំងអស់រស់នៅក្នុងសង្គម មានសេចក្តីសុខ សប្បាយ។ នៅក្នុងវចនាក្រម នីតិ ប្រែថា ច្បាប់ រដ្ឋ ប្រែថា ប្រទេស។ នីតិ ...

                                               

ឆែ សុកមាឃ

ខ្ញុំបាទឈ្មោះ ឆែ សុមាឃ ភេទ ប្រុស សញ្ជាតិ ខ្មែរ ប្រជាជន កម្ពុជា ` កើតនៅ ថ្ងៃ ទី ខែ ឆ្នាំ​១៩៩០ ទីកន្លែងកំណើត ភូមិ សង្កាត់ ក្រុងតាខ្មៅ ខេត្តកណ្តាល

                                     

ⓘ គណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ

គណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ គឺជាគណបក្សនយោបាយមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា, បង្កើតឡើងជាគណបក្សស្នងឱ្យបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជានៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨១។ នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សឆ្នាំ១៩៨០, មនោគមវិជ្ជាគណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យគឺសង្គមនិយមប្រជាធិបតេយ្យដែលត្រូវបានប្រកាស់ឱ្យដឹងជាសាធារណៈ, បន្ទាប់ពីបានលះបង់គំនិតម៉ាក្ស–លេនីននិយមចោល។

                                     

1. ប្រវត្តិសាស្រ្ត

យោងទៅតាមគណបក្សនេះ, ការរំលាយចោលនៃបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា បកក និងការបង្កើតគណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ គកប ថ្មីបានជំរុញឱ្យមានតម្រូវការក្នុងការសាមគ្គីគ្នាដើម្បីប្រឆាំងនឹងវៀតណាម, កម្លាំងសាមគ្គីភាពនេះអាចនឹងធ្វើឱ្យខ្សែគំនិតកុម្មុយនិស្តយួនមានភាពស្មុគស្មាញ។ ទ័ពជាតិនៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យគឺជាស្លាបយោធាកងប្រដាប់អាវុធរបស់បក្ស និងរណសិរ្សប្រជាធិបតេយ្យស្នេហាជាតិនៃមហាសាមគ្គីជាតិកម្ពុជាគឺជាអង្គការមួយគ្រប់គ្រងដោយបក្ស។

អង្គលេខាធិការបក្សដំបូងនាពេលនោះគឺប៉ុល-ពត, ដូចច្នេះគណបក្សនេះត្រូវបានដឹកនាំដោយរដ្ឋាភិបាលនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដែលទើបនឹងដួលរលំ។ អ្នកដែលគាំទ្រ គកប ជាទូទៅត្រូវបានគេហៅថាខ្មែរក្រហមដដែរ។

នៅក្នុងពេលបង្កើត គបក នេះ, កងកម្លាំងខ្មែរក្រហមត្រូវបានរដ្ឋាភិបាល គបបក គាំទ្រដោយវៀតណាម កំពុងរុនច្រានទៅទិសពាយព្យរហូតដល់ព្រំដែនប្រទេសថៃ។ ពួក គកប ក៏បានចាប់ផ្តើមធ្វើសហប្រតិបត្តិការជាមួយបក្សពួកក្រុមទាំងឡាយណាដែលប្រឆាំងនឹងវៀតណាមនៅតំបន់នោះហើយក៏បានបង្កើតចេញជារដ្ឋាភិបាលចម្រុះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យក្នុងឆ្នាំ១៩៨២។

ទោះជាប៉ុល-ពតបានបោះបង់តំណែងជាមេដឹកនាំបក្សទៅឱ្យលោកខៀវ សំផនក្នុងឆ្នាំ១៩៨៥ ក្តី ក៏ប៉ុល-ពតនូវតែជាប់ពាក់ព័ន្ធនិងជាតួអង្គដ៏សំខាន់ម្នាក់នៅក្រោយរាល់សកម្មភាពរបស់គណបក្សនេះជានិច្ច។

មុនការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩២/១៩៩៣, គណបក្សសាមគ្គីជាតិកម្ពុជា គសជក ដែលត្រូវជាបក្សស្នងរបស់ គកប បានប្រកាសជាសាធារណៈក្នុងគោលបំណងចង់ចូលរួមក្នុងពិធីបោះឆ្នោតក៏ប៉ុន្តែជាចុងក្រោយក៏បានប្តូរគំនិតមិនចូលរួមវិញដោយថែមទាំងប្តេជ្ញាចិត្តថានឹងបញ្ឈប់ គំទិច ពិធីបោះឆ្នោតនេះ។ ក្រោយមក, អ៊ុនតាក់ UNTAC ក៏បានសម្រេចថានឹងមិនធ្វើការបោះឆ្នោតនៅក្នុងតំបន់ដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ គកប នោះទេ ពោលគឺតំបន់ភាគពាយព្យនៃប្រទេសកម្ពុជា។ នៅពេលនោះដែរ, គេបានប៉ានស្មានថាចំនួនប្រជាជនកម្ពុជាប្រហែល ៦% ត្រូវកំពុងរស់នៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ គកប។

គកប ត្រូវគេប្រកាសជាគណបក្សខុសច្បាប់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៤។ ក្រោយមក, សកម្មភាពរបស់បក្ស គបក ត្រូវបានបន្តនៅក្រោមឈ្មោះគណបក្សសាមគ្គីជាតិកម្ពុជានិងរដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃសហភាពជាតិនិងសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា។

                                               

គឹម សុផាត

កើតនៅ ថ្ងៃ 1981-05-05 5 ឧសភា 1981 ទីកន្លែងកំណើត ភូមិព្រែកតាព្រីង ឃុំសិត្បូ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្តាល ខ្ញុំបាទឈ្មោះ គឹម សុផាត ភេទប្រុស សញ្ជាតិខ្មែរ ប្រជាជន កម្ពុជា

                                               

សុត សយ

ខ្ញុំបាទឈ្មោះ សុត សយ ភេទប្រុស សញ្ជាតិខ្មែរ ប្រជាជន កម្ពុជា កើតនៅ ថ្ងៃ 1990-03-01 1 មីនា 1990 ទីកន្លែងកំណើត ភូមិលេខ១ ឃុំប្រាសាទ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្តាល

                                               

ឈិន ឈុនឡុង

ខ្ញុំបាទឈ្មោះ ឈិន ឈុនឡុង ភេទប្រុស សញ្ជាតិខ្មែរ ប្រជាជន កម្ពុជា កើតនៅ ថ្ងៃ 1986-01-15 មករា 1986} ទីកន្លែងកំណើត ភូមិព្រែកស្រមោច ឃុំកំពង់ឃ្លាំង ស្រុកសូទ្រនិគម ខេត្តសៀមរាប