Back

ⓘ បទពង្សាវតារខ្មែរ ជាស្នាដៃរបស់ សាស្រ្តាចារ្យនួនកន នៃសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ និពន្ធនៅថ្ងៃទី ១២ខែកញ្ញា ១៩៥៨ អត្ថន័យក្នុងបទនេះ មានលក្ខណៈជាតិនិយម ដោយបានទូន្ ..




                                               

និព្វានបាទ

​ ព្រះបាទ និព្វានបាទ គ.ស ១២៩១-១៣៤៥ រជ្ជកាល គ.ស ១៣៤០-១៣៤៥ ព្រះបាទត្រសក់ផ្អែម​ ​ព្រះ​មហាក្រ​ត្រ​ខ្មែរ​ទី​២៧​ ​មាន​អាថ៌​កំបាំង​ច្រើន​ក្នុង​ប្រវត្ដិ​ព្រះ​អង្គ​ ​ដែល​គេ​ពុំ​អាច​ដឹង​ ​និង​យល់​បាន​ឡើយ។​ ​អាថ៌​កំបាំង​ក៏​មាន​ច្រើន​ដែរ​ ​ចំពោះ​ព្រះមហាក្សត្រ​ដែល​សោយរាជ្យ​បន្ទាប់​ពី​ព្រះ​អង្គ។​ ពង្សាវតារ ​វត្ដ​ទឹកវិល​សរសេរ​ថា​ពញាសួស​ ​ដែល​ត្រូវជា​ប្អូន​ ​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ពី​បង​នៅ​ឆ្នាំខាល​ ​ព.ស​១៥៧២ ត្រូវជា​ម.ស​.៩៤៨ ច.ស​៣៨៨ និង​ត្រូវជា​គ.ស​១០២៦ ។ កាលនោះ​តា​សួ​ស​ ​មាន​អាយុ​៤០០​ឆ្នាំ ។​ ​ព្រះ​អង្គ​ទទួល​ព្រះ​បរម​នាម​ព្រះបាទ​បរមរាជា​រាមាធិបតី ។​ព្រះ​អង្គ​ បាន​តែងតាំង​ក្មួយ​ ​ព្រះ​សិរីរត្ន​ ​ជា​ឧបរាជ។ ...

                                               

សុជាតិក្សត្រី

សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីរតន៍រាជទេវី រឺ សុជាតិក្សត្រី រជ្ជកាល ព្រះនាង សុជាតិក្សត្រី ជាបុត្រីនៃព្រះភាគិនេយ្យយសរាជា ដែលជាបុត្រព្រះបាទឝ្រីឝៅគន្ធបទ។ ព្រះរាជពង្សាវតារភាគបីរបស់ព្រះរាជបណ្ណាល័យថា: ព្រះភាគិនេយ្យនេះមានព្រះជន្មាយុ ៣៣ ឆ្នាំ មានព្រះរាជបុត្រីមួយព្រះអង្គ ទ្រង់ព្រះនាមជា សុជាតិក្សត្រី ទ្រង់សុគតក្នុងឆ្នាំកុរ នព្វស័ក ព.ស. ២០៧១, គ.ស. ១៥២៧។ ព្រះរាជពង្សាវតារ របស់ព្រះរាជបណ្ណាល័យភាគ ៣ លេខ ត ៥៣-៣ មានសេចក្ដីថា: ព្រះបាទបរមិន្ទរាជាតាំងព្រះសុជាតិក្សត្រី ជារាជបុត្រី ព្រះយសរាជា ដែលត្រូវជាព្រះភាគិនេយ្យោ ព្រះអយ្យកោមួយ ជាព្រះអគ្គមហេសី ព្រះនាមជា សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីរតន៍រាជទេវី ទៅវិញទេ គឺថាមិនមែនព្រះនាងទេពបុប្ផាទ ...

                                               

សារាយអណ្ដែត ចង្ហាន់ហុយ

ព្រះទីនាំង ចក្រពត្តិ រឺ​ សារាយអណ្ដែត ចង្ហាន់ហុយ ជាប្រភេទទូក-ងសំរាប់កងទ័ពវាមានល្បឿនលឿនបើតាមដំណាលក្នុងពង្សាវតារបានពោលថា ទូកនេះមានល្បឿនដែលសូម្បីតែចង្ហាន់លោកទៅវិញទៅមកគឺនៅតែក្ដៅហុយៗដដែល មានន័យថាវាមានល្បឿនលឿនណាស់។ ទូកនេះកសាងនៅសម័យព្រះបាទឝ្រីឝៅគន្ធបទ តំកល់នៅវត្តមួយនៅខែត្រអមរគីរិន្ទបូរ។

                                               

ភូមិ និគមលើ ឃុំស្រឡប់

ស្រុកត្បូងឃ្មុំ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ កាលពីមុនគេហៅថាភូមិត្រពាំងឈ្លូស គីជាភូមិតាំងពីបុរាណមកហើយគេបានដូរឈ្មោះក្រោយមកគឺភូមិនិគមលើ នៅទីរួមខេត្តត្បូងឃ្មុំ គឺជាខេត្តដែលគេទើបបង្កើតថ្មី តាមពិតទៅ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ ពុំមែនជាឈ្មោះខេត្តថ្មីនោះទេ ឈ្មោះស្រុក ឬខេត្តត្បូងឃ្មុំ បានលេចឡើងដំបូងក្នុងសិលាចារឹកសម័យក្រោយអង្គរ IMA.37 ចារនៅលើ ជញ្ជាំងនៃស្លាបខាងជើង រោងទងខាងកើត នៃប្រាសាទអង្គរវត្តរួចទៅហើយ។ សិលាចារឹកនេះ ចារដោយបុរសម្នាក់ឈ្មោះជយនន្ទនៅឆ្នាំ១៧០១។ ក្នុងសិលាចារឹកដដែលនេះ គឺចាររៀបរាប់ពីព្រឹត្តការណ៍ដែលព្រះរាជាបានដំឡើង បុណ្យសក្តិឱ្យគាត់មានងារជាស្តេចក្រាញ់" អរជូន” ត្រួតត្រាដែនដីខេត្តត្បូងឃ្មុំ។ រហូតដល់ដើមសតវត្សទី១៩ ឃើញមានឯ ...

                                               

ឥន្ទ្រវម៌្មទី១

វ្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ រជ្ជកាល ព្រះអង្គមានព្រះនាមក្នុងរាជ្យថា ធូលីវ្រះបាទ ធូលិជេងវ្រះកម្រតេង អញឝ្រិន្ទ្រវម៌្មទេវ ។ ព្រះអង្គកសាងប្រាសាទបាគងព្រះគោ និងស្ថាបនាបារាយណ៍ឥន្ទ្រតដាក។ ព្រះអង្គជាបងប្អូនជីដូនមួយវ្រះបាទវិឝ្ណុលោក។ តាំងរាជធានី នៅហរិហរាលយ។ គ្រូបាធ្យាយព្រះអង្គនាមវាមឝិវ ដែលជាចៅព្រាហ្មណ៍ ឝិវកៃវល្យ និងជាសិស្សព្រាហ្មណ៍ ឝិវសោម ដែលមានគោរម្យងារថា កម្រតេងឝិវាឝ្រមចាស្ស ។ ស្ដេចអញវាមឝិវ មានគោរម្យងារថា កម្រតេង ឝ្រិវាឝ្រមន៑ម្យង៑ ។ ទ្រង់មានព្រះបរមមរណនាមថា វ្រះបាទឦឝ្វរលោក ។

                                               

ធរណីន្ទ្រទេវី

ជាក់ស្ដែង ការស្នងរាជ្យនៃក្សត្រពីបុរាណនៅក្នុងសតវត្សទី៩ត្រូវបានលើកយកមកជំទាស់ ដោយពួកអ្នកអភិលេខន៍ខ្លះដូចជាលោក កមលេស្វរ-ភត្តចរ្យ និងលោកខាលហេនហ្ស៍-ហ្គោលហ៊្សីអូ។ ដោយហេតុតែ ព្រះរាជសកម្មភាពមិនសូវមាន ហើយការកត់ត្រានៃជយវម៌្មទី៤ និងវត្តមាននៃប្រាង្គឧទ្ទិសនៃប្រាសាទព្រះគោ អ្នកទាំងពីរក៏បានបកប្រែសិលាចារឹកសំស្ក្រឹតមួយចំនួននៅរលួសដែលបង្ហាញភស្តុតាងនៃអត្ថិភាពរបស់ក្សត្រពីរអង្គចន្លោះព្រះអង្គ និង ឥន្ទ្រវម៌្ម: គឺ រុទ្រវម៌្មនិង ប្ឫថិវេន្ទ្រវម៌្ម។ តាមរយៈសិលាចារឹកលលៃ K. ៣២៤ នៃក្សត្រស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ យសោវម៌្មទី១ បានចុះកាលត្រូវនឹងថ្ងៃ ៨ កក្កដា ឆ្នាំគ.ស ៨៩៣ រុទ្រវម៌្ម ជាព្រះអនុជភាតានៃមាតារបស់ព្រះនាង ធរណ ...

                                               

យសរាជា

ចៅពញាយសរាជា ព្រះអង្គគឺជាបុត្រារបស់ព្រះបាទឝ្រីឝៅគន្ធបទ និង អ្នកព្រះម្នាងកេសរបុប្ផា ហើយត្រូវជាព្រះភគិនេយ្យោ ព្រះបាទចន្ទរាជា និង ព្រះស្រីជេដ្ឋា។

                                               

ឱកញាឱង

លុះដល់ឆ្នាំវក អដ្ឋស័ក ព្រះធម្មរាជា ព្រះចៅក្រុងស្រីអយុធ្យានឹកខ្ញាល់នឹងសម្ដេចព្រះបរមរាជាហើយទ្រង់ប្រឹក្សានឹងសេនាបតី ខ្ញុំរាជការទាំងពួងថា យើងសុំដំរីស អំពីព្រះចន្ទរាជា ព្រះចន្ទរាជាពុំព្រមឱ្យ មិនព្រមនាំរាជសារមកថ្វាយជាចំណុះយើង យើងឱ្យលើកកងទ័ពទៅច្បាំងក៏ចាញ់ត្រឡប់មកវិញ។ ឥឡូវឮដំណឹងថាក្រុងកម្ពុជាកើតសឹកពុំទាន់បានរាបទាប គួរយើងឱ្យលើកទ័ពទៅម្ដងទៀតចុះទើបព្រះចៅក្រុងស្រីអយុធ្យា ត្រាស់ឱ្យហៅ ព្រះសិទ្ធានរាជាគឺចៅពញាអុង ពីស្រុកសួគ៌លោកមកគាល់ហើយត្រាស់ថា ឥឡូវនេះយើងឱ្យអ្នកលើកទ័ព ទៅវាយស្រុកខ្មែរ បើវាយបានយើងនឹងឱ្យអ្នកសោយរាជ្យនៅទីនោះ។ ចៅពញាអុងក៏ថ្វាយបង្គំទទួលអាសាគ្រប់ប្រការក្រាបថ្វាយបង្គំលាចេញមក។ ទើបព្រះចៅក្រុងស្រីអយុធ្យ ...

                                               

វាំងសាន

ពញាវាំងសាន ជាចៅហ្វាវាំងនៃព្រះចៅឌៀររាជាកាលទ្រង់នៅជាព្រះមហាឧបរាជសោយរាជ្យនៅសុខោទ័យ។ លោកបានធ្វើដំណើរនាំទ័ពមកច្បាំងជាមួយឱកញាឱង ដែលត្រូវជាព្រះរាជបុត្រារបស់ព្រះបាទស្រីរាជា ឱកញាឱងជាចៅហ្វាយស្រុកសួគ៌លោក ចុះមកច្បាំងនឹងចន្ទរាជាជួស ព្រះឌៀររាជា។

                                               

អរជូនកែ

ឯពញាមន្ត្រីអរជូនកែ មេគយទទួលដំណឹងនេះហើយ ក៏កេណ្ឌពលចោមចាប់បាននាងជាលែង និងស្ដេចកន។ ស្ដេចកនស្រែករោទិ៍ជាខ្លាំងហើយថា "អញមិនគួរជាឲ្យគេចាប់បានសោះ" ។ ឯពញាមន្ដ្រីអរជូនកែជាមេគយ កាលចាប់ដាក់ក្ដីស្ដេចកន និងនាងជាលែងបានហើយគិតថា បើអញនាំទៅទាំងរស់សម្ដេចព្រះភគិនេយ្យោយសរាជានោះ ត្រូវជាក្មួយស្ដេចកនផង កាលណានឹងហ៊ានសំលាប់ស្ដេចកនត្រូវជាឪពុកមា។ បើអញពុំហ៊ានសំលាប់ ហើយតែកាលណាស្ដេចលែងខ្លួនវា ចិញ្ចឹមវាឲ្យធំមុខជាយើងនឹងស្លាប់ទាំងអស់គ្នាវិញពុំខាន។ លុះគិតយល់ព្រមគ្នាវិញហើយអរជូន "កែ" ក៏កាត់យកក្បាលស្ដេចកន និងនាងលែងដាក់ជាល ព្រមទាំងឲ្យប្រហារជីវិតទាំងអស់ស្ម័គ្របក្រពួក ២៥ នាក់ទៀត។ ឯព្រៃដែលគេចោមចាប់ស្ដេចកននោះ សព្វថ្ងៃគេហៅថា ព្រៃចំណោម ...

                                               

ឧកញ៉ាម៉ម

"សាស្ត្រាវត្តកំពង់ត្រឡាចក្រោម ដែលយើងបានចំលងតាំងពីដើមរហូតមកដល់ត្រឹមនេះបាត់អស់មួយកណ្ឌគឺកណ្ឌទី១៧ កណ្ឌដែលសំដែងអំពីសង្គ្រាមរវាងព្រះបរមខត្តិយា មហាចន្ទរាជ នឹងព្រះចៅឌៀររាជា ស្ដេចសៀម និងដែលសំដែងអំពីសង្គ្រាមរវាងសម្ដេចព្រះបរមខត្តិយា មហាចន្ទរាជានិងចៅពញាអុង ដែលជាព្រះរាជបុត្រធម៌ស្ដេចសៀមទៀត។ ឯព្រះរាជពង្សាវតាររបស់ព្រះរាជបណ្ណាល័យមាននិយាយត្រង់នេះដែរ តែខ្លីណាស់ គឺគ្រាន់តែនិយាយថា ស្ដេចស្រុកសៀមឱ្យរាជសារមកសុំដំរី ទ្រង់ពុំព្រមថ្វាយ។ ស្ដេចសៀមខ្ញាល់ណាស់ លើកកងទ័ពមកច្រើន។ សម្ដេចព្រះបរមបពិត្រ ទ្រង់លើកសេនាទាហានទៅទទួលច្បាំងនៅមហានគរវត្ត។ ទ័ពសៀមបរាជ័យ រត់ខ្ចាត់ខ្ចាយអស់។ ទ័ពខ្មែរដេញតាមទាល់តែផុតដែនហើយ ទ្រង់លើកទ័ពត្រឡប់មកបន ...

                                     

ⓘ បទពង្សាវតារខ្មែរ

បទពង្សាវតារខ្មែរ ជាស្នាដៃរបស់ សាស្រ្តាចារ្យនួនកន នៃសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ និពន្ធនៅថ្ងៃទី ១២ខែកញ្ញា ១៩៥៨

អត្ថន័យក្នុងបទនេះ មានលក្ខណៈជាតិនិយម ដោយបានទូន្មានយើងគ្រប់គ្នាឲ្យយល់ដឹងពីសាវតារ និងវប្បធម៌ដ៏រុងរឿងរបស់យើងកាលពីសម័យមហានគរដែលបានផ្សព្វផ្សាយរហូតដល់ចុងបូព៌ា។ បទនេះក៏បង្កប់មនោសញ្ចេតនាស្នេហាជាតិ បណ្តុះគំនិតជាតិនិយម និងបង្ហាញពីមោទនភាពដែលបានកើតមកជាកូនខ្មែររស់នៅលើទឹកដីអាណាចក្រខ្មែរ។ ជាងនេះទៅទៀតបទចម្រៀងនេះក៏បានដាស់សតិកូនខ្មែរគ្រប់រូបឲ្យងើបឡើង តាំងចិត្តឲ្យមុតមាំ ដើម្បីថែរក្សានិងលើកតម្កើនវប្បធម៌ជាតិខ្លួនឲ្យរុងរឿងដូចសម័យមហានគរ។​

ជាធម្មតា បទនេះត្រូវបានចាក់ផ្សាយនៅតាមវិទ្យុនៅពេលព្រឹកៗ ក៏ដោយជាត្រូវបានសិស្សានុសិស្សច្រៀងយ៉ាងទ្រហឹងអឺងកង លាន់ឮសូរយ៉ាងពិរោះរណ្តំពេញទីធ្លាសាលានៅពេលគោរពទង់ជាតិ ។

                                     
  • ដ នត ខ ម រ ប រ ណស គ ស ជ ត មនន ច ប ស ណ ស ប នជ ល កចងក រងទ ន កច រ ង ន ងបទភ ល ងជ ច រ នដ លម នទ ក ទងន ងជនជ ត ន ដ ចជ បទ មនម ជទ ក បទ ស ន ងមន
  • ដ ណ ក ក លន ក រគ រប គ រងខ ងនយ ប យដ យបរទ សត រ វប នបង ក តឡ ង ល រ ជ ណ ចក រន ជ ល កទ ម យ ពង ស វត រ ខ ម រ ព ពណ ន ក រធ ល ក ច ន លង វ កគ ជ គ រ មហន តរ យម យដ លច ប ព ព លន មក
  • ប រ កដ ក ន ង រ ង ប រវត ត ខ ម រ ដ ល ក រ ម ព រ ដ រង រ ជ ន ភ ព ទ រង រ ប រ ង ទ ក ក ន ង ស វភ ព រ រ ជ ពង ស វត រ ស យ ម ច ប ប ព រ រ ជ ហត ថល ខ
  • ហ ល ងន ពន ធមន ត រ ញ ក ថ ម - ព រ រ ជ ពង ស វត រ ភ គទ សម យនគរភ ន តមក - - អ នកឧកញ ឈ ម ក រស ម - ស ភ ស ត ខ ម រ ភ គទ តមក - - ល ក រ យ ប ក ក រមក រ
  • ស ល ច រ កន សតវត សទ ទ ងន ប នរ បរ ប អ ព ព រ ត ត ក រណ ឧ. ពង ស វល ន ង ពង ស វត រ ទ ក ទង យ ងទ ត មសម យក លន សតវត សទ ងន ដ យឯកឯង ម យទ តគ រឱ យម នមន ទ ល
  • ច ពញ យសរ ជ - ព រ អង គគ ជ ប ត រ របស ព រ ប ទឝ រ ឝ គន ធ បទ ន ង អ នកព រ ម ន ងក សរប ប ផ ហ យត រ វជ ព រ ភគ ន យ យ ព រ ប ទចន ទរ ជ ន ង ព រ ស រ ជ ដ ឋ
  • ទ បន ឱ យអ នកសរស រ ពង ស វត រ ច ត ទ កព រ អង គជ ស ដ ចធ ម យអង គ ន ងជ មហ ក សត រស ខ ន ជ ងគ ខណ ន ព រ ច ចក រពត ត ទទ លព រ ស រ រ ជ ម ត រ ភ ព ទ រង ក រ បទ លស ត ច ខ ម រ ថ
  • មហ ចន ទរ ជ ន ងច ពញ អ ង ដ លជ ព រ រ ជប ត រធម ស ដ ចស មទ ត ឯព រ រ ជ ពង ស វត រ របស ព រ រ ជបណ ណ ល យម នន យ យត រង ន ដ រ ត ខ ល ណ ស គ គ រ ន ត ន យ យថ

Users also searched:

ពង្សាវតាខ្មែរ, ពន្យល់ពាក្យ ញាតិ,

...
...
...